Geçen Perşembe akşamı devasa DAÜ kampüsü içerisinde daha önce Özok’lara ait  mobilya atölyesi olan arazide Ali Özok’un kendi özkaynaklarından inşa ettirmiş olduğu  öğrenciye her türlü komforu sunabilen 600 yatak kapasiteli Hasan Özok Öğrenci Kompleksinin açılışını izledik.  

Biz bu sütunlarda daha fazla makro ekonomi düzeyinde analitik yazılar yazmakta, ülke ekonomisinin daha iyi yönetilerek sınırlı olan kaynaklarımızın en verimli ve adilce nasıl kanalize edilebileceğini tartışmaktayız. Kıbrıslı Türk bir girişimcinin, ülke koşullarımızda hiç de küçümsenmeyecek ölçekte bir yatırımının açılışında hafızamda bir takım kriterleri canlandırdım. KKTC ile son 30 yılda gerçekleştirilen atılım ve oluşumların olumlu yönlerini değerlendirdim.

Ülke ekonomisinin gelişip kalkınması mutlaka özel sektörde girişimcilerin başarısı ile mümkündür. Yıllar önce 1930’lı yılarda ünlü Cambridge iktisatçısı Maynard Keynes girişimcide ‘animal spirits’ olgusundan, yani rekabet ortamında başarılı olunabilmesi için ‘vahşi’ olarak tanımlanabilecek derecede hırslı olunması gerektiğinden bahsetmekteydi. Devlet ise sadece düzenleyici, düzeltici ve denetleyici olurken esas işi en verimli şekilde serbest piyasa kuralları içerisinde liberal bir ortamda özel sektör aktörlerinin başarabileceği savunulmaktaydı.

İşadamlarımızın başarılarını gözlemlerken bunun ne kadar ağır şartlar altında  başarıldığını hatırlamamız gerekmektedir. İlk önce KKTC’deki finansman maliyetleri gerçekten korkutucu boyutlardadır. Dünya’da faizler %4-5 civarlarındayken bizde dövizde %10+, TL’de ise %35’lerin üzerindedir. Son yıllarda Banka’larda görülen likiditedeki artış ve sistemde oluşan istikrarlı ortam Merkez Banka’sının munzam, disponibilite ve toplam mevduat üzerinden her yıl ödenen %1 sigorta primi gibi yasal uygulamalarında yumuşatmalarla kredi maliyetlerinde düşüş gerçekleştirilebilmelidir.

Her ülkede olduğu gibi bizde de bütçenin yönetimi ekonomi için çok önemlidir. Bugün İngiltere’de en fazla tartışılan konu hükümetin harcamaları ve vergi politikalarıdır. Harcamaların disipline edilerek vergilerin indirilmesi hedeflenmektedir. KKTC’de ise kamu şişirilmekte, finansman dengesi ise mahalli gelirlerde olağanüstü hedeflerin ortaya konması ile sağlanmaktadır. Nitekim 2007 yılı bütçesinde hedeflenen 1.4 milyar YTL yerel gelirler yaklaşık 200 milyon YTL fazlalıkla 1.6 milyar YTL olarak gerçekleşmiştir. Buna rağmen bütçe 400 milyon YTL civarı açık vermiştir.

KKTC’de varolan girişimci ruhun önünün açılması için devlet zemininde piyasa ekonomisinin işleyiş ve seyrinin kolaylaştırılması, devletin ekonomideki rolünün asgariye indirilmesi, bürokrasinin azaltılması, kayıtlı ekonominin daha da tabana yaygınlaştırılmasıyle vergi yükünün hafifletilmesi ve de en önemlisi işadamının ‘istikrar’ ve ‘güven’ ortamı içerisinde rahatlatılması gerekmektedir. Rekabet koşullarının oluşturulması için gerekli reform ve radikal tedbirleri gerçekleştirmek için toplumsal mutabakat sağlanmalıdır.

Güney Kıbrıs’ta Rum komşularımız AB güvencesinde ekonomik bakımdan çok daha iyi bir noktayı yakalarken seçim propagandaları yürütülürken Kıbrıs’ın nasıl ‘işgal’den kurtarılacağı tartışılmıştır. Maalesef bizim ekonomik kalkınma seferberliğimiz için gerekli olan siyasi ve ekonomik ortam Rum komşularımızı pek ilgilendirmemektedir. Bu acı gerçekler ışığında biz Kıbrıs Türk’leri kendi sorumluluğumuzda ekonomik yapımızı güçlendirerek bir hayli Ali Özok’ların hayat bulabilecekleri prodaktivitesi yüksek verimli bir ekonominin oluşmasını hedeflemeliyiz.