Ekonomik kriz öncesi görüşmeler
Ersin Tatar

Yazarın tüm yazılarını görüntüle
   23 Mart 2008, Pazar Yorum Yaz        Yazdır        Arkadaşına Gönder

UNDP Başkanı Kemal Derviş Amerika'dan dünyaya yayılmakta olan finansal krizi  hırslı genç bankacıların kar amaçlı aşırı riskli işlemlerine bağlıyor. Az sermaye ile yüksek kazanç amaçlı büyük riskler altına giren bu bankacılar bilanço dışı türev enstrümanlarla denetim otoritelerinin kapsama alanı dışında faaliyetlerini sürdürebilmektedirler.
Son kriz Amerika merkezlidir. 2001 yılı Kule krizinden sonra Amerikan ekonomisinin ciddi bir resesyon sürecine girmesini önleyebilmek için Federal Rezerv eski Başkanı Grenspaan faiz oranlarını %1 seviyesine çekerek uzunca bir süre piyasalara 'ucuz para' pompalanmasına imkan vermiştir. Büyük ölçüde bugünkü krizin nedeni işte bu 'ucuz para' ile finanse edilen fakat uzun vadede realize olamayan portföy yatırımlarıdır.
5 yıl önce Irak müdahalesiyle değer kaybetmeye başlayan ABD Doları son günlerde Euro'ya karşı en alt noktasını bulmuştur. 2001 yılında 0.85 Euro 1 Doloar değerindeyken şimdi 1.55 Dolar 1 Euro değerine gerilemiştir. 2 Dolar ise 1 Sterling değerine gerilemiştir. Dünya ekonomisinin lokomotifi pozisyonunda Amerika'nın tüketimi dizginlemesi bir çok ülkeyi etkilemektedir.
İngiltere ekonomisinde ise bir yavaşlama söz konusu olsa da ev fiyatları düşmemekte, İngiliz halkı için son derece önemli olan mülk değerleri finans piyasalarını canlı tutabilmektedir. Buna rağmen Amerika merkezli kriz İngiltere Borsasına yansımış, geçen haftalarda önemli banka hisseleri değerlerini yarı yarıya yitirmişlerdir. Geçen hafta Northern Rock bankasından sonra Mortgage devi Halifax'ın nakit sıkışıklığına girdiği haberleri İngiltere finanas çevrelerini sarsmış, Bank of England'ın müdahalesine neden olmuştur.
KKTC için İngiliz ekonomisinin performansı önemlidir. Gerek İngiltere'de ekonomik mücadele içerisinde olan onbinlerce soydaşlarımız açısından, gerekse KKTC'de mülk satın alan ve burada yaşamını sürdüren binlerce İngiliz vatandaşının gelir düzeyleri KKTC  için bir ekonomik kaynak teşkil etmektedir. Güney Kıbrıs'ta 80 binin üzerinde İngiliz'in ikamet etmekte olduğunu, en fazla turistin yine İngiltere'den geldiğini hatırlamakta yarar vardır.
Türkiye'nin ekonomik durumu ise KKTC için hayati önem arzetmekte, para birimimiz TL olduğundan direkt etkilenmekteyiz. Türkiye'nin aşırı değerli para birimi ile yüksek seyretmekte olan cari açığı endişe vericidir. Nitekim geçen hafta Baş Savc'ının Ak Parti aleyhine kapatma davası dosyalaması ile Euro 2 YTL'nin üzerine tırmanmış, fakat döviz bozdurmalarla kur yine 1.95'in altına gerilemiştir. Önemli olan Türk ekonomisinin kırılganlıklarının Amerikan merkezli dünya para piyasalarını sarmakta olan krize yenik düşmemesi, veya en az sıkıntı ile atlatabilmesidir. Kısacası, belirsizlik ve riskler bizim ekonomimizi de etkilemektedir. 
Cuma akşamı Genç İşadamları Derneği'nin 15'inci Olağan Genel Kurulu'nda Başkan Sunat Atun çok yerinde bir konuşma yaptı. KKTC'de girişimcinin adeta yüksek maliyetler altında ezilmekte olduğunu, istihdamda vergi ve diğer giderlerin Rum Yönetiminde ortalama %17'iken KKTC'de %34 olduğunu ve kamunun ekonomi içerisinde ağırlığının maalesef giderek yükselmekte olduğunu belirtmiştir. Kısacası, genç girişimcilerimiz KKTC'de yatırım ikliminin süratle bozulmakta olduğuna vurgu yapmaktadır.
Dünya'da yayılmakta olan kriz bir noktada Türkiye'yi de kıskacına alabilecektir. Böyle olunca Türkiye'ye yönelen sermaye ve likiditede azalma, faiz ve kurların yukarı tırmanmasına neden olabilecektir. KKTC olarak dıştan gelecek 'şok' bir ekonomik krize  hazırlıklı olabilmemiz için tek yapabileceğimiz kamu maliyemizin daha iyi durumda olmasını sağlayabilmek, Kıbrıs sorununa yönelik yeniden başlatılan görüşme sürecinde beklentilerin Annan Planı zemininden uzaklaşmamasına dikkat etmektir.
Kamu maliyesi ile bütçenin kötü yönetilmesinin yol açmakta olduğu pahalılık KKTC'nin rekabet gücünü zayıflatırken inşaat sektöründe durgunluk ve siyasi konjektürde belirsizlik yatırımların yavaşlamasına neden olmaktadır. Şimdi ise 8 Temmuz temelinde heyetler arası görüşmelerin başlaması ile ekonomik parametrelere bir dinamik daha eklenmektedir.
Ekonomik hayatta beklentiler çok önemlidir. Annan Planı tartışmalarından sonra tüm olumsuzluklara rağmen 'arazi bedelinden daha fazla yatırım yapıldığı takdirde takasın gündeme gelmesi' hareketlilik yaratmıştı. Bu beklentinin yeni başlayan süreçte devam etmesi önemlidir. Aksi takdirde yavaşlayan KKTC ekonomisi Orams davası gölgesinde ve dünya'da yayılmakta olan krizin yarattığı belirsizlik ortamında daha da kritik bir hale girebilecektir.

   864 defa okundu Yorum Yaz        Yazdır        Arkadaşına Gönder

  Yazarın son 10 yazısı Yazarın tüm yazıları Yazarın tüm yazılarını görüntüle  
  21 Nisan 2008, Pazartesi   Zemin KKTC
  13 Nisan 2008, Pazar   Euro'nun inanılmaz yükselişi
  06 Nisan 2008, Pazar   Lanet ile karşı
  30 Mart 2008, Pazar   Döviz geliriniz yoksa döviz borçlanmayın
  16 Mart 2008, Pazar   Lokmacı açılıyorken marketler kapatılmakta
  09 Mart 2008, Pazar   KKTC üzerinde oyunlar genişletiliyor
  02 Mart 2008, Pazar   2009 daha mı iyi olacak?
  24 Şubat 2008, Pazar   DAÜ’de Hasan Özok Öğrenci Kompleksi Açılırken
  17 Şubat 2008, Pazar   Kalkınma Bankası KKTC için ne yapıyor?
  10 Şubat 2008, Pazar   Kamu ağırlığını sürdürürken