Petrol ve mazota zam ve sonrası
Ersin Tatar

Yazarın tüm yazılarını görüntüle
   5 Mayıs 2008, Pazartesi Yorum Yaz        Yazdır        Arkadaşına Gönder

Bir kez daha KKTC halkının tümü ve özellikle alt gelir grupları aile bütçesinin önemli bir gider kalemini oluşturan benzin ve mazota yapılan ortalama %15\'in üzerinde bir artışla karşı karşıya bırakılmıştır. Pahalılaşmakta olan KKTC bu zamla bir darbe daha almış, geçim sıkıntısı içerisinde olan vatandaş daha da sıkıntıya girmiştir.
Alt gelir grubunda ve kuraklığın da etkisiyle büyük sıkıntı içerisinde olan çiftçi, tarımcı ve hayvancı artan yem fiyatlarının altında ezilirken şimdi de ana girdi maddesi mazota yapılan önemli bir zamla vahim bir durum ile karşı karşıyadır. Çiftçinin doğrudan gelir desteği belirsizken, geleceğinin ne olduğu bilinmezken mazot zammına tepkiler haklı olarak büyük olacaktır. Çiftçiler Birliği’nin ilk tepkisi hükümetin \'köylülüğü\' öldürmeye çalıştığı şeklindeydi.
Son aylarda Euro değer kazanmış, hatta YTL\'ye karşı 1 ay kadar önce 2.12\'ye kadar yükselmişti. Rum tarafında Euro olan benzin ve mazot fiyatı ile mükayese edildiğinde kur hareketinden dolayı uzun bir süreden sonra ilk kez KKTC\'de fiyat daha ucuz bir seviyeye gelmişti. 1 Mayıs İşçi Bayramı\'nın hemen ardından Cuma gün zam yapılırken Euro, YTL\'ye karşı 1.94 seviyesine gerilemişti. Anlayacağınız Euro biraz daha değer kaybeder, YTL değerlenirse KKTC\'de benzin ve mazot Güney\'den daha pahalı bir seviyeye gelecektir.
Güney ile sınır kapılarının açılmasından sonra rekabet unsurunun fevkalede önemli olduğu yönünde çok uyarılar yapılmıştır. Hatta, YTL\'nin çok değerli olduğu 2007 yılı ortalarında her ay Rum çarşısında 20 milyon USD gibi önemli bir miktarın harcanmakta olduğu tahmin edilmekteydi. Şimdilerde o günden bugüne YTL\'nin değer kaybetmesiyle belki Rum çarşısında harcamalar azalmıştır fakat gidişat içaçıcı değildir.
Öyle görülüyor ki bütçesi sıkışmakta olan hükümet pek yakında daha da zamlar yapmaya hazırlanmaktadır. Haliyle, asgari ücretin en az hayat pahalılığı oranında yükseltilmesi gerekecektir. Sonuçta, 2008 yılında son iki aydır döviz kurunda yaşanan yukarı doğru hareketlilik, kuraklık nedeni ile artan yem ve diğer gıda fiyatlarındaki yükseliş ve benzin ile mazota yapılan zam,  KKTC ekonomisinin %20\'lerin üzerinde bir enflasyonist ortama girmesine neden olacaktır. Kısır döngü içerisinde kısmen döviz kurunda yaşanacak gelişmeye bağlı olarak KKTC daha da pahalılaşarak Güney ile ticarette rekabet gücünün gerilediği, öğrenci, turist ve KKTC\'de yerleşmiş yabancı uyruklular için ca-zibesinin azalacağı bir ortama girecektir.
Sendikal hareketin güçlendiği KKTC\'de kamu\'da çalışanların gelir düzeylerinin reel anlamda korunması için her türlü mücadele verilmektedir. Sosyal huzur ve barışın korunması adına hükümet bu artışlar için kaynak yaratmak zorunda olacaktır. Sıkıntının ana nedeni kamu kesiminin 2003-4 yıllarından sonra olağanüstü bir büyüme sürecine girerek 6-7 bin yeni istihdamla yıllık personel giderlerinin 285 milyon YTL\'den 900 milyonYTL\'nin üzerine çıkartılmasıdır.
Gelinen noktada memur ve kamu sektöründe çalışanlara %20 civarında bir artış 180 milyon YTL ek kaynak gerektirecektir. Böyle bir enflasyonist ortamda sadece personel giderlerine değil emekli maaşları dahil tüm cari transfer gider kalemlerinde yapılması gereken artışlarla toplam ek kaynak ihtiyacı 300 milyon YTL gibi önemli bir miktar olabilecektir.
Kendi para biriminden yoksun KKTC\'de, para piyasalarından borçlanma enstrümanlarına da sahip olunmadığından, tek çıkış yolu emekli fonu ve ihtiyat sandığı gibi devlet fonlarından borçlanmaktır. Bilindiği gibi geri ödenme olasılığı az olan bu gibi borçlanmaların gerek ahlaki, gerekse fonu kullandırtanlar açısından son derece sakıncalı ve yakışıksız bir yöntem olduğu bilinmektedir.
Benzin ve mazota yapılan zam kısa bir süre sonra kendini diğer sektörlerde gösterecektir. Hükümet, devlet bütçesini sorumsuzca 2.5 milyar YTL\'nin üzerine tırmandırırken gelir kaynağı olarak mahalli gelirler altında toplanacak her türlü vergi yanında Fiyat İstikrarı Fonu’ndan da önemli katkı beklemektedir. Fiyat İstikrar Fonu’nun ana girdi kaynağı benzin ve mazot satışından olduğu için dünya petrol fiyatının 110 Dolar\'ın üzerine çıkması ile hükümet zam yapmak zorunda kalmıştır. Ancak 300 milyon YTL civarı olan FİF\'den yapılan zam neticesinde sağlanacak ek gelir 40 milyon YTL düzeyindedir. Kısacası, bütçe açıklarının kapatılması için bu uğraşlar hayli yetersiz kalmaktadır.
KKTC\'nin özel koşullarında, Güney ile rekabet ortamında ve de çiftçi, hayvancı ve tarımcının kuraklığın olağanüstü sıkıntılı ortamında, benzin ve mazota bu kadar yüksek bir zam yapılması makro ekonomik dengelerimiz açısından sakıncalıdır. Maalesef, bütçe o denli sıkışmıştır ki hükümet çaresizlikten %15\'e yakın bir zam yapmak zorunda kalmıştır. Bu zam, KKTC\'nin 2008 yılında tüketici fiyat endeksinin %20\'lere tırmanmasına, oluşacak olan hayat pahalılığı ile enflasyonist bir ortama yolaçacağı acı bir gerçektir. 

   443 defa okundu Yorum Yaz        Yazdır        Arkadaşına Gönder

  Yazarın son 10 yazısı Yazarın tüm yazıları Yazarın tüm yazılarını görüntüle  
  21 Nisan 2008, Pazartesi   Zemin KKTC
  13 Nisan 2008, Pazar   Euro'nun inanılmaz yükselişi
  06 Nisan 2008, Pazar   Lanet ile karşı
  30 Mart 2008, Pazar   Döviz geliriniz yoksa döviz borçlanmayın
  23 Mart 2008, Pazar   Ekonomik kriz öncesi görüşmeler
  16 Mart 2008, Pazar   Lokmacı açılıyorken marketler kapatılmakta
  09 Mart 2008, Pazar   KKTC üzerinde oyunlar genişletiliyor
  02 Mart 2008, Pazar   2009 daha mı iyi olacak?
  24 Şubat 2008, Pazar   DAÜ’de Hasan Özok Öğrenci Kompleksi Açılırken
  17 Şubat 2008, Pazar   Kalkınma Bankası KKTC için ne yapıyor?